Postale Monumenten Rond Arnhem  Deel 1

Op deze website hebben we al een aantal keren aandacht besteed aan de voormalige postkantoren in de provincie Gelderland. De Achterhoek hebben we verkend, delen van de Veluwe bezochten we. We besteedden veel aandacht aan de steden Arnhem en Nijmegen. Onlangs viel ons oog op het boek 'Postkantoren' door Roger Crols en Thieu Knibbeler. Uitgegeven in de Gelderse Monumentenreeks 1 in 1994. In dit boek worden 35 monumentale postkantoren in het Gelderse besproken. Een deel is op dat moment nog volop in gebruik. Het leek ons boeiend om eens te onderzoeken hoe de in het boek genoemde rijks- en gemeentelijke  monumenten er nu bijstaan. Waarvoor worden ze gebruikt? We focussen ons op het gebied rond de provinciehoofstad Arnhem. We nemen de bespreking in alfabetische volgorde uit het boek over. We laten een oude foto zien en de meest recente op Google Streetview.

Detail van de Expeditiekaart van PTT Post uit 1965. We bespreken de monumentale postkantoren in dit gebied.

De Steeg, Hoofdstraat 21

Twee jaar geleden werd dit gebouw als een van de mooiste tien (ex-)postkantoren van Nederland verkozen door de bezoekers van deze website. Geen wonder, want de nostalgische Duitse vakwerkstijl geeft het een unieke verschijning. Het schijnt dat dit samenhang met een bezoek dat de Duitse keizer  bracht aan de eigenaar van kasteel Middachten, Graaf Bentinck. Deze graaf gaf opdracht tot de bouw aan architect G.J. Uiterwijk in 1905.

De graaf had een groot belang bij goede post- telegraaf- en telefoonverbindingen, vandaar zijn initiatief. Hij stelde ook de grond beschikbaar. Hij verhuurde het gebouw aan de Posterijen. De rood-witte kleurstelling zijn de kleuren van de familie Bentinck.

Het is niet het eerste postkantoor van De Steeg, in 1838 was er al een distributiekantoor dat in 1850 in een hulpkantoor werd omgezet.

De meest recente foto op Streetview is van juni 2025. Het pand is in gebruik als woonhuis. We vinden een informatieve, maar ongedateerde makelaarsbeschrijving op https://www.redres.nl/nl/woningaanbod/woning/de-steeg/hoofdstraat-21/63481e04b673c0c13a74bd81

De Steeg - kort na de opening in 1905 en een Streetview foto uit juni 2025

Dieren, Prinsenstraat 14—46

In 1886 had Dieren al een postkantoor, rond 1905 kwam er een telefoonbureau. De opvolger aan de Prinsenstraat uit 1915-1916 was een creatie van Rijksbouwmeester C.H. Peters. Een van de vele. De stijl noemen we postkantorengotiek. Dit gebouw is niet mee zo uitbundig als zijn gebouwen uit eerdere jaren. Het sober uitgevoerde pand is enigszins vergelijkbaar met kantoren in bijvoorbeeld Zuidhorn en Zuidlaren. De Utrechtse aannemer A. de Rijk bouwde het voor f 30.440. De Streetview foto is gedateerd juni 2025.

In 1979-1980 werd het pand verdeeld in 17 wooneenheden in de sociale sector. We lezen op 24 augustus 2026 dat PZD Vastgoed het wil gebruiken voor huisvesting van statushouders.

https://studiorheden.nl/2026/08/24/oude-postkantoor-dieren-krijgt-nieuwe-bestemming-voor-statushouders/

Een oude ansichtkaart van postkantoor Dieren en Google streetview in juni 2025 

Doetinchem, Burgemeester van Nispenstraat 2-4

Besproken in: https://een-postgeschiedenis.jouwweb.nl/op-pad-door-nederland/gelderland/de-achterhoek-revisited-deel-2

Ede, Arnhemseweg 2-4

In 1834 werd in Ede een distributiekantoor geopend. Eén kamer in de woning van postmeester Theodorus Prins. In 1890 werd een echt postkantoor gevestigd in villa Rozenhage. Toen Ede garnizoensplaats zou worden ontstond de behoefte aan een echt postkantoor. Waarschijnlijk was de architect F.J. Turin. Vermoedelijk de gemeente architect. Natuurlijk moest het ontwerp wel door de Rijksbouwmeester worden goedgekeurd.

Op deze site vinden we een overzicht van de postgeschiedenis van Ede: https://www.atlasvanede.nl/toen-en-nu/historische-plekken/historische-gebouwen/oude-postkantoor

Op dit moment is op de benedenetage de firma Jac Hense  ‘herenkleding’ gevestigd. In 1997 is het pand daarvoor ingrijpend verbouwd. Op de bovenetage vinden we appartementen.  Google fotografeerde het voormalige postkantoor in april 2024.

Ansichtkaart uit de collectie Gelderland, abusievelijk stond er Gemeentehuis. Rechts herenmodezaak Jac Hense gefotografeerd in april 2024

Hengelo, Raadhuisstraat 23-25

Besproken in: https://een-postgeschiedenis.jouwweb.nl/op-pad-door-nederland/gelderland/een-middagje-achterhoek

Laag Soeren, Badhuislaan 5-7

Onze aandacht wordt meestal eerder getrokken door de grote kantoren en de kantoren ontworpen door beroemde architecten. Hadden we niet het boek over de Gelderse monumentale postkantoren gevonden, dan waren we er waarschijnlijk letterlijk aan voorbij gegaan. Terwijl het toch een plaatje is!  Het voormalige hulpkantoor ligt aan de Badhuislaan 5-7 achter Hotel Laag-Soeren.  Vermoedelijk is het gebouwd voor de gasten van het nabij gelegen kuuroord Bethesda. Zo’n kuuroord kunnen we ons nu amper meer voorstellen, maar in de 19^e eeuw kwamen hier voorname gasten voor koudwaterkuren – die zouden helpen tegen bijvoorbeeld reuma. Sinds de jaren dertig van de 20^e eeuw is het in gebruik als woonhuis. We herkennen kenmerken van de chaletstijl.

Voor meer info zie: http://www.wimpieper.nl/badhuislaan.html

Voor zover we het kunnen nagaan is het al vele jaren in gebruik als woonhuis. Het ziet er idyllisch uit op de Google Streetview foto  van juni 2025.

Laag Soeren in 1899 uit de collectie Wim Pieper. Rechts Streetview juni 2025

Millingen aan de Rijn, Heerbaan 115

Als je werkt bij Post ontwikkel je wel enige topografische kennis, als je al enige jaren bezig bent met postgeschiedenis kom je natuurlijk ook vele plaatsnamen tegen, maar de exacte ligging van Millingen moesten we opzoeken. Het tweede deel van de naam ‘aan de Rijn’ hielp hierbij wel.

Het gebouw aan de Heerbaan 115 stamt uit 1908. Het had toen een torentje op het dak voor de telefoonlijnen naar de abonnees. Tot kort na de Tweede Wereldoorlog deed het dienst als postkantoor. Het werd daarna een deel van het gemeentehuis waarmee het via een modern tussendeel werd verbonden.

Nu heet het Kulturhus ‘Den Inloop”. Op https://www.vermeulenvastgoed.nl/bedrijfsmatig-aanbod/huur/millingen-aan-de-rijn/heerbaan/115 lezen we dat hier ‘diverse maatschappelijke voorzieningen en praktijken’ gevestigd zijn. Het oorspronkelijke postkantoorgedeelte (architect C.H.Peters) is nu bibliotheek. Als boekenmens moet hem dat een plezier hebben gedaan. De architect van het voormalige raadhuisgedeelte heette B.J.Claas. Streetview fotografeerde in maart 2025.

Op deze oude ansichtkaart zien we dat het postkantoor nog los staat van het gemeentehuis. Ook een kaart met abusievelijk de verkeerde vermelding! Rechts het gehele complex in maart 2025.

Renkum, Dorpsstraat 9-9a

Renkum kende tot 1909 alleen een hulppostkantoor dat ressorteerde onder Wageningen. Maar op 4 februari 1882 werd Renkum een zelfstandig postkantoor met een eigen directeur. Daar hoorde natuurlijk een een eigen post-, telegraaf- en telefoonkantoor bij. Rijksbouwmeester C.H. Peters tekende voor het ontwerp dat in de jaren 1907-1909 werd gerealiseerd. De directeur kreeg uiteraard een eigen woning in het pand. Als we de trap beklimmen zien we dan ook twee voordeuren. De stijl neigt nu van postkantorengotiek naar chaletstijl.

Het kreeg een horecabestemming, maar Gastrobar ‘Oude Post’ stopte in de coronaperiode. Restaurant ‘Chill’ nam het over in zomer 2021, maar in 2024 stond het weer leeg. We vonden een ongedateerde makelaarsadvertentie: https://www.bedrijfspand.com/bedrijfspanden/horeca/dorpsstraat-9-renkum/101462/

We moeten duidelijk zelf op onderzoek. Streetview helpt ons hier niet verder, de laatste foto is van juli 2017