Post in Venlo

Op deze website hebben we al uitvoerig aandacht besteed aan de postkantoren in Limburg. Wat heet: Gerard maakt een avontuurlijke reis van een aantal dagen van noord naar zuid. Het verslag vind u hier: https://een-postgeschiedenis.jouwweb.nl/op-pad-door-nederland/limburg/de-postkantoren-van-limburg-deel-1-van-4 In dit verslag wordt ook het postkantoor van Venlo besproken – maar eigen aan zo’n reisverslag is dat er te weinig gelegenheid is om de diepte in te gaan. Tot een van onze trouwe bezoekers in zijn kelder een boek over de postgeschiedenis van Venlo terug vond. We kregen het ter beschikking op voorwaarde dat we een verhaal over Venlo zouden schrijven. Dat volgt dus nu.

Naar de Keulse Poort

Het postverkeer groeide, het aantal diensten op het postkantoor nam toe. Kortom: er ontstond gebrek aan ruimte. Er moest nieuwbouw komen. Maar wie ging dat betalen? We zien in Venlo het gebruikelijke getwist tussen Rijk en gemeente. In 1871 vroeg het Rijk B&W of ze bereid waren een kantoor te stichten. Een terrein had men al wel in gedachten.  In 1867 was de vestiging ontmanteld en er was een braakliggend gebied op de plek waar vroeger de Keulse Poort stond. Uiteindelijk besloot het Rijk om de armlastige gemeente te helpen en zelf een kantoor te laten bouwen. De begroting bedroeg f 18.150.  Op 1 mei 1880 werd het gebouw in gebruik genomen. In 1883 werd het ook aangewezen voor de vervulling van douaneformaliteiten. De ruimtebehoefte bleef groeien: in 1888 werden er twee stukken grond bijgekocht. Aannemer L.Bosmans realiseerde de uitbreiding van het post- en telegraafkantoor voor de som van f 16.445. Voor dat bedrag werd het gehele gebouw ook op de waterleiding aangesloten. Op 5 juli 1890 was de oplevering. In 1902 kwam de aansluiting op de gemeentelijke riolering. In 1910 moest de post tijdelijk uit het pand, want al weer werd er verbouwd wegen een uitbreiding. In 1918 kwam de aansluiting op het elektriciteitsnet. In 1923 werd er wéér verbouwd, ten behoeve van de telefoondienst.

In november 1930  was de bevond de Rijksgebouwendienst het gebouw uitermate ongeschikt, ‘hokkering, donker en onoverzichtelijk’. B&W vonden een nieuw gebouw noodzakelijk. Als eerste stap werd gekozen voor nieuwbouw op een andere plek voor de telefooncentrale, die werd in 1936 in dienst gesteld.

Op 28 maart 1938 keurde de minister de plannen voor nieuwbouw van het postkantoor op dezelfde plek goed. Raming  kosten f 266.350. Op 16 oktober 1937 al werd de Post- en Telegraafdienst ondergebracht in een tijdelijke loods. De aanbesteding van de nieuwbouw vond plaats op 28 september 1939 voor een som van f 148.340. De schrijver constateert een wel erg groot verschil tussen raming en aanneemsom. Op 27 september 1941 werd de nieuwbouw in gebruik genomen. Bij de opening memoreerde directeur W.J. Meyer dat het traject naar de nieuwbouw mede door de oorlog ‘avontuurlijk’ was. In 1880 kende het kantoor 13 personeelsleden, nu 65, de geldelijke omzet van f 122.000 tot f 39 miljoen.

Bijzonder aan het gebouw was de decoratie, Charles Vos beeldhouwde drie bekende Venlose figuren in zandsteen, in de voorgevel een groots wapen van Nederland en aan beide zijden van de ingang de wapens van Venlo en Limburg. Het ontwerp van het gebouw, in de stijl van het traditionalisme was van de hand van de latere Rijksbouwmeester Hayo Hoekstra.

De oorlogsjaren waren voor Venlo en zijn postkantoor turbulent. Het gaat te ver om dat verhaal hier te doen. Enorm turbulent zelfs toen eind 1944 Venlo frontstad werd. Op 25 november 1944 bliezen de Duitsers de bruggen op, wat de verbinding met Blerick bijna onmogelijk maakte. Het nieuwe postkantoor overleefde de oorlog gelukkig. Deels puur geluk, want bij de ingang was een zware bom door het dak gekomen en in de kelder beland. Gelukkig niet afgegaan! De schade werd snel hersteld.

Na de bevrijding namen Amerikaanse legerkoks de kelder als keuken en café in gebruik. De wanden werden voorzien van muurschilderingen, maar die zijn helaas niet bewaard gebleven.

Al snel werden de postale verbindingen hersteld en bleef het postverkeer en lokettenverkeer groeien. Er werd gewoekerd met ruimte. Tijdelijke barakken werden in gebruik genomen en weer afgestoten. Tussendoor brandde in 1968 een pakketpostloods af. In april 1967 was een eerste fase van een geplande uitbreiding klaar. Meer loketten, meer postbussen en meer telefooncellen werden in gebruik genomen. In 1971 werd een nieuwe vleugel in gebruik genomen aan de Deken van Oppenzijde. Het gebouw kreeg nu een carré-vorm.

In de jaren zeventig herstructureerde Post het netwerk. Venlo werd een voorsorteercentrum (VC) waar een aantal taken van bij- en hulpkantoren geconcentreerd werden. Een deel van de sortering werd ondergebracht in een gebouw van Telecom.  De post werd van en naar Eindhoven per vrachtauto afgevoerd tot op 1 oktober 1982 het EKP Sittard in gebruik werd genomen.

Voor het voorsorteercentrum kwam een apart gebouw, een tijdelijke vestiging aan de F. Bolstraat. Op 12 mei 1979 kon men hier aan het werk. In oktober 1982 begon men aan de Keulse Poort met de verbouwing van het lokettenkantoor. De Bedrijfsgeneeskundige dienst had inmiddels hier ook zijn intrek genomen.

In 1979 was het misschien al wel duidelijk dat nieuwbouw voor het VC meer dan noodzakelijk was, een efficiënter gebouw was gewenst en de postale aantallen bleven groeien. Pas in 1987 werd begonnen met nieuwbouw op het industrieterrein Groot Boller in Blerick. Kosten van de nieuwbouw 8 miljoen gulden. De laatste alinea van het boekje begint met ‘In maart 1988 zal dit VC te Blerick in gebruik worden genomen’.

Hoe ging het verder?

Het nieuwe VC aan de Marinus Dammeweg 35 heeft vele jaren goede diensten bewezen aan Post. Na het jaar 2000 gingen de aantallen te bestellen brieven sterk dalen en was het ook mogelijk steeds meer post automatisch te sorteren. Zo kwam er een huisnummersorteermachine. Na het jaar 2012 kwam een enorme logistieke reorganisatie op gang. Geleidelijk hadden de voorsorteercentra hun functie verleren. Ook de bestelkantoren verloren hun functie, post werd voortaan door parttime postbezorgers vanuit duizenden depots bezorgd. Een depot was een eenvoudige huisvesting, bijvoorbeeld een garagebox. Het bedrijf, inmiddels PostNL geheten stootte vrijwel alle gebouwen af. Naast de Sorteercentra Brieven waren alleen een relatief beperkt aantal voorbereidingslocaties (VBL) nodig. Het relatief nieuwe gebouw aan de Marinus Dammeweg kon deze functie gaan vervullen. Maar ook hier kwam een einde aan. Eind 2024 is het pand verkocht. Een einde aan een indrukwekkend stuk postale geschiedenis in Venlo.

Het lijkt er op dat het pand in 2025 is gesloopt. Op https://thijssen-emans.nl/category/projecten/ vinden we hier over een bericht. Op 6 oktober 2025 maakt de Gemeente Venlo bekend dat er een omgevingsvergunning is verleend voor nieuwbouw van een bedrijfspand.

Het voormalige hoofdpostkantoor gevestigd aan Keulse Poort 1 kreeg een betere bestemming, hoewel tot 2026 een deel van het gebouw blijkbaar nog in gebruik is bij KPN als schakelstation. Het is een rijksmonument op grond van de volgende argumentatie:

• Cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling binnen de architectuur van postkantoren.

• Architectuurhistorische waarde vanwege het belang van het pand voor de bovenregionale geschiedenis van de architectuur; de esthetische kwaliteiten van het ontwerp en als voorbeeld van het oeuvre van Rijksbouwmeester Hoekstra.
• Ensemblewaarde door de markante en beeldbepalende situering aan de Keulse Poort.
• Architectonische gaafheid van het ex- en een deel van het interieur en de architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid.

In 2009 verliest het gebouw zijn publieke functie na het besluit van ING en Post om te stoppen met de postkantoren van Postkantoren BV.  Het wordt verkocht aan een projectontwikkelaar.

In oktober 2017 besloot de gemeenteraad dat Museum Van Bommel Van Dam hier gevestigd zou worden. Pandeigenaar Boelens de Gruyter gaf aan blij te zijn met de instemming van de Venlose gemeenteraad. Vanaf het moment dat de vastgoedontwikkelaar het rijksmonument in 2011 kocht, heeft hij zich hard gemaakt voor een culturele invulling.

Zo heeft Boelens de Gruyter al gezorgd dat de bestemming van het pand is gewijzigd van kantoor naar centrumdoeleinden (waaronder detailhandel, horeca en galeries of ateliers vallen), legde het bedrijf uit. De ontwikkelaar stelt dat hij ook voor de vestiging van woningen of horeca had kunnen kiezen, maar het bijzondere gebouw liever een bestemming gaf “die echt iets zou toevoegen aan de stad”.

Op 5 september 2021 werd het museum voor moderne en hedendaagse kunst, Van Bommel Van Dam op de nieuwe, verbouwde en uitgebreide locatie heropend. Een deel van het gebouw, waaronder het restaurant, de kelder- en zolderverdieping, is vrij toegankelijk. Een schitterende bestemming voor een prachtig gebouw!