Postale Monumenten Rond Arnhem  Deel 2

Op deze website hebben we al een aantal keren aandacht besteed aan de voormalige postkantoren in de provincie Gelderland. De Achterhoek hebben we verkend, delen van de Veluwe bezochten we. We besteedden veel aandacht aan de steden Arnhem en Nijmegen. Onlangs viel ons oog op het boek 'Postkantoren' door Roger Crols en Thieu Knibbeler. Uitgegeven in de Gelderse Monumentenreeks 1 in 1994. In dit boek worden 35 monumentale postkantoren in het Gelderse besproken. Een deel is op dat moment nog volop in gebruik. Het leek ons boeiend om eens te onderzoeken hoe de in het boek genoemde rijks- en gemeentelijke  monumenten er nu bijstaan. Waarvoor worden ze gebruikt? We focussen ons op het gebied rond de provinciehoofstad Arnhem. We nemen de bespreking in alfabetische volgorde uit het boek over. We laten een oude foto zien en de meest recente op Google Streetview. Dit is Deel 2 van een serie van 2.

Terborg, Silvoldseweg 3-7

Terborg is een kleine stad in de Achterhoek, nog geen 5000 inwoners, maar wel stadsrechten vanaf het jaar 1419. Het heeft niet één, maar twee monumentale postkantoren. In 1877 had Terborg al een Rijkstelegraafkantoor. In 1892 kreeg de gemeente het lumineuze idee een gecombineerd post- en telegraafkantoor te bouwen, inclusief een kantongerecht. Dat laatste idee viel uiteindelijk af. De plannen van de gemeente kaatsten wat heen en weer tussen Rijksbouwmeester en gemeente. Uiteindelijk besloot men voor de lieve vrede toch maar te bouwen. In 1894 was de bouw voltooid. De directeur moest natuurlijk ook gehuisvest worden. Anders dan bij andere kantoren kreeg de directeur zijn huisvesting naast het kantoor (i.p.v. boven), in het midden van het gebouw was het eigenlijke postkantoor en rechts de wachtruimte. Net als we zien bij de kantoren van Peters vallen de rijk gedetailleerde gevels op.

Het pand is vele jaren gebruik als winkel, nu zien we dat hier een vestiging is van de firma JAWS. ‘Technisch intermediair én totaalleverancier voor bedrijven in de techniek, waarbij onze focus ligt op de maakindustrie’. 

Het lukte niet om een historische foto van Silvoldseweg 3 te vinden, daarom een redelijk recente foto van dit gemeentelijk monument.

Rechts de Streetviewfoto uit september 2025.

Terborg, Sint Jorisplein 1

Tussen 1939 en 1940 werd, dichtbij het oude kantoor, een nieuw postkantoor gebouwd. In 1938 maakte men de eerste schetsontwerpen – men vond het oude gebouw te klein en afgeschreven. Rijksbouwmeester Bremer vond het ontwerp met een directeurswoning het beste en werkte dit nader uit. De stijl was zakelijk; er werd een bouwkrediet van f 86.000 ter beschikking gesteld. Het gebouw was witgeschilderd, maar in 1984 werden de lagen verf verwijderd en was het schoon metselwerk zichtbaar. Beeldhouwer P.G. Meertens maakte een natuurstenen reliëf met Sint Joris en de draak – het wapen van Terborg.

We vinden nu twee horecagelegenheden in het gebouw. Op 1B ‘Lunchroom met Liefde’ en op 1A Restaurant De Compagnons. De terrassen ogen gezellig.

Google Streetview fotografeerde in september 2025.

Links een ansichtkaart van het wit gepleisterde postkantoor. Boven de brievenbussen zien we de gevelsteen. Rechts de Streetviewfoto van september 2025. 

Tolkamer, Hoofdstraat 2-4

Ook de kleine plaats Tolkamer kreeg een indrukwekkend postkantoor. In het boek ‘Postkantoren’ lezen we de merkwaardige geschiedenis. In december 1872 werd het hulppostkantoor van Lobith overgebracht naar dit net opgeleverde gebouw – maar het bleef wel Lobith heten. Het was een hulppostkantoor onder Zevenaar. In 1882 werd het een hoofdpostkantoor. In 1915 werd de naam Lobith-Tolkamer. De dorpen in de omgeving ressorteerden onder hieronder. In 1969 werd het uiteindelijk Tolkamer. Tot op 2 maart 1989 de loketten sloten. De bouwstijl is eclectisch, beetje classicisme en wat neo-gotisch.

In 2017 werd het verbouwd tot kantoren. We vonden deze site: https://www.hurenkamp.nl/project/restauratie-en-herinrichting-kantoor/ Als we zoeken welk bedrijf hier gevestigd zou kunnen zijn anno 2026 komen we op ‘Andor Security Services’.

Velp, Hoofdstraat 208

Postkantoren werden vaak in opdracht van een gemeente gebouwd, soms in opdracht van het Rijk – maar af en toe kocht het Rijk een bestaand pand. Dit was het geval toen in 1878 het Rijk Hoofdstraat 208 kocht van boekhandelaar Ohle. Er werd wel een verdieping aan toegevoegd, tot 1908 deed het gebouw dienst. Het werd toen opgevolgd door (een van) de mooiste creaties van Rijksbouwmeester Peters. De stijl het chaletstijl – populair in de villadorpen als Velp en Dieren. De kenmerken van de stijl zijn: pleisterwerk, vakwerk, overhangen. De onderpui van het gebouw lijkt in niets meer op een voormalig postkantoor.

Op Google Streetview zien we dat het pand in 2008 te koop staat. Vanaf 2015 zien we dat hier het Broodhuys Velp is gevestigd. Dat zien we ook nog op de laatste Streetview beelden van voorjaar 2025. Als we nu googelen, dan zie we dat dit is overgenomen door de landelijke keten ‘Bakker Bart’.

Velp, Hoofdstraat 29

Besproken in: https://een-postgeschiedenis.jouwweb.nl/op-pad-door-nederland/gelderland/een-monument-in-velp

Velp, Hoofdstraat 208.De volledige bezetting op de foto! (Bron Facebook) Rechts:  Streetview voorjaar 2025.

Wageningen, Markt bij 22

Het voorm. postkantoor (bij Markt 22) is een rijzig gebouw met rijk gedetailleerde ingang en topgevels met fraaie dakkapelletjes.  Op 16 april 1898 wordt het postkantoor, naast het Stadhuis, geopend. Aannemer gebroeders De heer uit Harlingen bouwden het voor f 29.269. Het staat op de plaats van het vorige postkantoor en de aangrenzende directeurswoning. In dit nieuwe postkantoor krijgt de directeur een inpandige woning op de eerste verdieping met de linker deur als toegang. De rechterdeur is de toegang tot de publieksruimte (met loketten) en de werkruimten. Het gebouw is ontworpen door Rijksbouwmeester C.H. Peters, leerling van de beroemdere P.J.H. Cuypers. De stijl is neorenaissance, maar met neogotische elementen (zeg maar, de ronde bogen). Een prachtige gevel met fraaie dakkapelletjes. Eind jaren zestig is het postkantoor te klein geworden en beginnen de plannen om nieuw te bouwen aan wat nu het Plantsoen is. Sinds 1971 maakt het deel uit van het stadhuis. Een stadhuis wat daarna nog heel wat uitbreidingen heeft gekregen. Op Streetview zien we in maart 2024 dat het oorspronkelijke stadhuis heel wat kleiner was dan het postkantoor.

Het postkantoor van Peters. Rechts het postkantoor met het oude stadhuis (Streetview maart 2024)

Wolfheze, Wolfhezerweg 91

Een anders dan anders postkantoor. Gebouwd in 1922-1923 in de zogenaamde Gooise landhuisstijl met een grote rietgedekte kap. Voor zover we dan kunnen nagaan hebben we dat alleen nog maar in Blaricum gezien. Het was een hulppostkantoor. Linksvoor was het postkantoor, de rest van het gebouw was woonruimte voor de beheerder.  De geschiedenis van het gebouw is goed gedocumenteerd, zie: https://wolfheze.nl/blog/ova_dep/postkantoor-wolfheze/   Op deze site lezen we dat het gebouw van 1921 tot en met 1993 in gebruik was bij Post. Aanleiding tot de bouw was de komst van een groot psychiatrisch ziekenhuis.

Voor zover we nu na kunnen gaan is het in gebruik als woonhuis. In een nette buurt, dichtbij het station. Zie ook: https://www.miljoenhuizen.nl/wolfheze/6874ac/wolfhezerweg/81 Streetview fotografeerde in juli 2024. In het pand zien we nog de oorspronkelijke natuurstenen brievenbus ‘Brieven’ en ‘Drukwerk’ apart.

Een sfeeropname van het postkantoor in de sneeuw (foto van Wolfheze.nl). Rechts het fraaie pand anno juli 2024 geportretteerd door Streetview.

Zevenaar, Markt 59

Besproken in: https://een-postgeschiedenis.jouwweb.nl/op-pad-door-nederland/gelderland/de-achterhoek-revisited-deel-2